Aby sprawdzić akredytację laboratorium przed zleceniem pomiarów, wejdź do publicznej bazy Polskiego Centrum Akredytacji i wyszukaj nazwę lub numer AB. Potwierdź, że akredytacja jest aktywna i że w opublikowanym „Zakresie akredytacji” znajduje się dokładnie ten czynnik, metoda badawcza i obiekt „środowisko pracy”, których potrzebujesz.
Gdzie i co sprawdzić w bazie PCA
Najpewniejszym źródłem jest wykaz „Akredytacje aktywne” na stronie PCA. Po odnalezieniu laboratorium zwróć uwagę na:
- status akredytacji: aktywna, bez adnotacji o zawieszeniu,
- datę ważności i numer akredytacji AB,
- nazwę i adres jednostki oraz adres(y) laboratoriów (ważne, gdy pomiary/analizy realizują różne lokalizacje),
- link „Zakres akredytacji” w PDF.
Zakres akredytacji: dopasuj czynnik i metodę
Otwórz plik PDF „Zakres akredytacji”. Ten dokument precyzuje kompetencje laboratorium i zwykle zawiera kolumny: „Przedmiot badań/wyrób”, „Rodzaj działalności/badane cechy/metoda” oraz „Dokumenty odniesienia”. Szukaj po słowach kluczowych: np. „Środowisko pracy – hałas”, „Wibracje ogólne i miejscowe”, „Pyły – frakcja wdychalna/respirabilna”, „Substancje chemiczne w powietrzu środowiska pracy”.
Istotne jest dopasowanie metody. W zakresie znajdziesz typowe normy (np. dla hałasu pojawia się często PN-EN ISO 9612). Jeśli potrzebujesz konkretnego podejścia, sprawdź, czy metoda jest wymieniona wprost, a nie tylko ogólnie. Gdy zakres jest „elastyczny”, upewnij się, że opis elastyczności obejmuje Twoje badania i standardy.
Adres, mobilność i pobór próbek
W opisie akredytacji bywa wskazane, czy laboratorium wykonuje pobór próbek i pomiary w terenie. Zweryfikuj, czy akredytacja dotyczy zarówno poboru, jak i analiz, jeśli zlecasz pełną usługę. Jeżeli laboratorium korzysta z podwykonawców, poproś o wyjaśnienie, które czynności wykonają we własnym zakresie w obszarze akredytowanym, a które poza nim.
Dokumenty zamówienia i sprawozdania: jak uniknąć rozjazdów
Najczęstszy błąd firm to przyjęcie, że „akredytacja = wszystko”. W praktyce liczy się zgodność zamówionych badań z zakresem. Dlatego w zapytaniu/umowie wskaż konkretne czynniki i metody oraz zastrzeż, że mają być wykonane w obszarze akredytacji AB [numer]. Zachowaj kopię zakresu akredytacji z dnia zlecenia.
Po badaniach sprawdź, czy sprawozdanie zawiera numer akredytacji i odwołanie do metod zgodnych z zakresem. Przyda się także wewnętrzna kontrola poprawności danych w dokumentach pomiarowych, np. w karcie pomiarów. Zobacz, jakie dane powinna zawierać karta pomiarów czynników szkodliwych.
Kiedy zachować ostrożność i skonsultować wybór
W niektórych obszarach regulowanych poza stricte BHP funkcjonują szczególne wymagania dotyczące metod i akredytacji (np. pomiary pól elektromagnetycznych w środowisku czy emisji do powietrza, co PCA komunikuje w swoich dokumentach). Jeżeli Twoje zlecenie dotyka takiego obszaru lub wymaga rzadkich metod, skonsultuj dobór laboratorium i potwierdź interpretację zakresu. Gdy masz wątpliwość, poproś laboratorium o pisemne wskazanie pozycji z zakresu, na podstawie której wykona usługę.
Procedura weryfikacji akredytacji przed zleceniem
- Wyszukaj laboratorium w publicznym wykazie PCA po nazwie lub numerze AB.
- Sprawdź status akredytacji, datę ważności i adres(y) jednostki/laboratorium.
- Pobierz i przeczytaj „Zakres akredytacji” PDF: potwierdź czynnik, obiekt „środowisko pracy” oraz metodę.
- Jeśli zakres jest elastyczny, upewnij się, że opis elastyczności obejmuje Twoje badania.
- W zapytaniu/umowie wpisz: czynniki, metody, odniesienie do akredytacji AB [numer], sposób poboru i obiekt badań.
- Załącz do dokumentacji kopię zakresu akredytacji z aktualną datą.
- Po otrzymaniu sprawozdania zweryfikuj zgodność numeru akredytacji i metod z zakresem.
FAQ
Czy muszę zlecać pomiary wyłącznie laboratorium z akredytacją PCA?
W obszarze BHP środowiska pracy wymóg akredytacji nie zawsze wynika wprost z przepisów. W praktyce wielu zamawiających oczekuje akredytacji dla wiarygodności wyników, a w niektórych obszarach regulowanych poza BHP mogą obowiązywać szczególne wymagania. Warto zweryfikować wymagania branżowe i zapisać je w umowie.
Co, jeśli potrzebnej metody nie ma w „Zakresie akredytacji” laboratorium?
Masz dwie drogi: zmienić laboratorium na takie, które ma właściwy zakres, lub poczekać na rozszerzenie akredytacji przez wybrane laboratorium. Zlecenie poza zakresem akredytacji zwykle oznacza, że wynik nie będzie miał statusu „akredytowanego”.
Jak udokumentować, że zweryfikowałem akredytację?
Zachowaj zrzut ekranu z wykazu PCA z datą oraz pobrany plik „Zakres akredytacji” w PDF. Dołącz je do zapytania lub umowy i przechowuj w teczce BHP razem ze sprawozdaniem z badań.
Po czym poznać w sprawozdaniu, że badanie wykonano w obszarze akredytacji?
W praktyce laboratoria oznaczają sprawozdania numerem akredytacji i wskazują metody zgodne z zakresem. Jeżeli masz wątpliwości, poproś laboratorium o wskazanie pozycji z opublikowanego zakresu, której dotyczyło badanie.