Tak, ale tylko wtedy, gdy zakres akredytacji laboratorium wyraźnie obejmuje pobieranie próbek u klienta dla danej metody i lokalizacji. Sama akredytacja na badania w laboratorium nie oznacza automatycznie, że pobór w terenie jest akredytowany. W praktyce trzeba sprawdzić certyfikat i załącznik z zakresem.
Na czym polega różnica: badanie w laboratorium a pobór próbek
Akredytacja może dotyczyć dwóch rodzajów działań: pobierania próbek i/lub badań. Polskie Centrum Akredytacji (PCA) wskazuje, że akredytacja laboratoriów może obejmować także pobieranie próbek przeznaczonych do dalszych badań, o ile laboratorium spełnia wymagania dla tych czynności. To znaczy, że część laboratoriów ma akredytację tylko na analitykę, a pobór realizują poza zakresem.
Co sprawdzić w certyfikacie i zakresie akredytacji
Decyduje nie sam certyfikat, lecz załączony „zakres akredytacji”. W praktyce należy zweryfikować:
- czy w zakresie obok badań widnieje też „pobieranie próbek” dla interesujących Was czynników lub matryc,
- jakie metody i dokumenty odniesienia wpisano przy pobieraniu próbek,
- czy zakres obejmuje realizację u klienta w rzeczywistych warunkach,
- która lokalizacja/oddział laboratorium jest ujęty w zakresie dla pobierania próbek.
PCA ocenia kompetencje na miejscu i obserwuje rzeczywisty pobór próbek. W dokumentach PCA dopuszcza się zróżnicowanie lokalizacji i działów technicznych, a rozszerzenie zakresu może obejmować nowe metody pobierania lub nowe lokalizacje. Dlatego istotne jest, który zespół przyjedzie do zakładu i czy to on ma uprawnienia w akredytacji do poboru.
Najczęstszy błąd: założenie, że „akredytacja to wszystko”
Firmy często przyjmują, że skoro laboratorium ma akredytację, to obejmuje ona cały proces. Tymczasem akredytacja bywa „mieszana”: pobór poza zakresem, a same badania w zakresie, lub odwrotnie. To może skutkować raportem, w którym część czynności nie jest oznaczona jako akredytowana.
Jak zlecić usługę, aby pobór w terenie był w akredytacji
Już na etapie zapytania wskażcie, że oczekujecie poboru próbek w terenie w zakresie akredytacji PCA, z podaniem czynników i metod. Poproście o aktualny zakres akredytacji oraz informację, z której lokalizacji i przez jaki zespół będzie wykonywany pobór. Ustalcie, że w protokole poboru i raporcie z badań zostaną jednoznacznie oznaczone czynności objęte akredytacją. To dobra praktyka, która ułatwia weryfikację podczas audytów lub kontroli.
Kiedy zachować ostrożność
Jeśli laboratorium korzysta z kilku lokalizacji lub planuje pobór w oddziale innym niż wskazany w zakresie, zweryfikujcie ten scenariusz. Gdy w grę wchodzą nowe metody albo nowe miejsca poboru, laboratorium może potrzebować rozszerzenia zakresu, co PCA ocenia odrębnie. W razie wątpliwości poproście o pisemne potwierdzenie, że dana usługa będzie wykonana w akredytacji, oraz o wskazanie pozycji w zakresie.
Zobacz też
Dla uporządkowania całej procedury weryfikacji warto zajrzeć do poradnika jak sprawdzić akredytację laboratorium przed pomiarami BHP.
Procedura kontrolna przed zleceniem
- Poproś o certyfikat i aktualny zakres akredytacji laboratorium.
- Sprawdź, czy w zakresie jest wyraźnie wpisane „pobieranie próbek” dla potrzebnych czynników lub matryc.
- Zweryfikuj lokalizację i zespół, który przyjedzie do zakładu, względem zakresu akredytacji.
- Uzgodnij w zleceniu: pobór w terenie w akredytacji PCA, wykaz czynników, metody odniesienia oraz wymagane oznaczenia w protokole i raporcie.
- Po usłudze sprawdź w dokumentach, które czynności są oznaczone jako akredytowane.
FAQ
Czy mogę sam pobrać próbki i zanieść do akredytowanego laboratorium?
Można tak zorganizować usługę, ale wtedy akredytacja obejmie jedynie badanie, nie pobór. W praktyce odbiorcy wyników często oczekują, aby cały proces, łącznie z poborem, był w akredytacji.
Laboratorium ma akredytację na pobór, ale inną metodę badania. Co wtedy?
Raport może zawierać czynności akredytowane i poza akredytacją. Oceńcie, czy Wasz cel wymaga pełnej akredytacji obu etapów i poproście o jasne oznaczenia w dokumentach.
Czy akredytacja obejmie pobór wykonany przez inny oddział lub zespół?
To zależy od wpisu w zakresie akredytacji i sposobu organizacji pracy laboratorium. W praktyce należy zweryfikować, czy dana lokalizacja i zespół są objęte akredytacją dla pobierania próbek.
Jak poznać w raporcie, co było w akredytacji?
Laboratoria zwykle jednoznacznie oznaczają czynności akredytowane w raporcie lub protokole. Jeżeli oznaczenia są niejasne, poproście o doprecyzowanie przed akceptacją wyników.
Podstawa prawna
Z informacji PCA wynika, że akredytacji udziela Polskie Centrum Akredytacji na podstawie ustawy z dnia 13.04.2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku. W akredytacji laboratoriów stosuje się wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02 oraz programy akredytacji PCA, a ocena obejmuje także obserwację rzeczywistych poborów próbek.