Drogi i wyjścia ewakuacyjne: 5 błędów przy odbiorach

W skrócie

• Dojście ewakuacyjne mierzy się wzdłuż osi drogi, do pierwszych drzwi przedsionka przeciwpożarowego, jeśli kończy się przedsionkiem.
• Drzwi stanowiące wyjście ewakuacyjne w określonych pomieszczeniach muszą otwierać się na zewnątrz.
• Drzwi rozsuwane można stosować na drogach ewakuacyjnych tylko po spełnieniu konkretnych warunków technicznych.

Temat „Drogi i wyjścia ewakuacyjne” rozstrzygają szczegóły: jak mierzyć długość dojścia, w którą stronę powinny otwierać się drzwi oraz czy stosować drzwi przesuwne. Poniżej opisano te decyzje tak, aby podczas odbioru nie było zaskoczeń i aby ewakuacja działała w praktyce.

Jaki problem rozstrzygamy

Różnice między projektem a stanem faktycznym dotyczą zwykle trzech kwestii: sposobu pomiaru dojścia ewakuacyjnego, kierunku otwierania drzwi oraz dopuszczalności drzwi przesuwnych. Te elementy decydują, czy wyjście będzie bezpieczne i czy obiekt przejdzie kontrolę.

Jak liczyć długość drogi ewakuacyjnej

Długość drogi ewakuacyjnej, czyli dojście ewakuacyjne, mierzy się wzdłuż osi drogi ewakuacyjnej. Pomiar zaczyna się przy wyjściu z pomieszczenia i kończy przy wyjściu do innej strefy pożarowej albo na zewnątrz budynku. Gdy dojście kończy się przedsionkiem przeciwpożarowym, mierzymy do pierwszych drzwi tego przedsionka. Zasada ta powinna obowiązywać przy inwentaryzacjach i rysunkach układów ewakuacji (Warunki techniczne – drogi ewakuacyjne).

W którą stronę mają się otwierać drzwi ewakuacyjne

Drzwi stanowiące wyjście ewakuacyjne muszą otwierać się na zewnątrz pomieszczeń w następujących przypadkach:

• pomieszczenia zagrożone wybuchem,
• pomieszczenia, do których może przedostać się mieszanina wybuchowa lub substancje trujące, duszące bądź inne utrudniające ewakuację,
• pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób,
• pomieszczenia dla ponad 6 osób o ograniczonej zdolności poruszania się.

Sprawdź kierunek otwierania przy każdej zmianie funkcji pomieszczenia lub przy planowaniu wydarzeń. Jeśli pomieszczenie spełnia któryś z powyższych warunków, drzwi otwierające się do wewnątrz są niedopuszczalne (Warunki techniczne – drogi ewakuacyjne).

Wyjście z pomieszczeń zagrożonych wybuchem

Wyjścia z pomieszczeń zagrożonych wybuchem muszą prowadzić przez przedsionki przeciwpożarowe spełniające wymagania przepisów. Przedsionek pełni rolę bariery bezpieczeństwa. Brak przedsionka będzie oceniony jako naruszenie (Warunki techniczne – drogi ewakuacyjne).

Czy drzwi rozsuwane mogą być na drodze ewakuacyjnej

Drzwi przesuwne można stosować na drogach ewakuacyjnych, ale tylko jeśli spełniają konkretne warunki:

• nie służą wyłącznie do ewakuacji,
• ich konstrukcja zapewnia automatyczne i ręczne otwieranie bez możliwości zablokowania,
• samoczynnie rozsuwają się i pozostają otwarte po zadziałaniu systemu wykrywania dymu, który chroni strefę ewakuowaną przez te drzwi, oraz w przypadku awarii.

Oznacza to, że standardowe drzwi przesuwne z supermarketu bez integracji z systemem sygnalizacji dymu nie spełniają wymagań dróg ewakuacyjnych (Warunki techniczne – drogi ewakuacyjne).

Bramy i ściany przesuwne a ewakuacja

Gdy na drodze ewakuacyjnej znajdują się bramy lub ściany przesuwne, muszą one zawierać drzwi otwierane ręcznie. Alternatywnie w ich bezpośrednim sąsiedztwie powinny być umieszczone i wyraźnie oznakowane drzwi przeznaczone do ewakuacji. Bez tego ewakuacja może być utrudniona i uznana za nieskuteczną (Warunki techniczne – drogi ewakuacyjne).

Podstawa ogólna: projektuj i utrzymuj budynek z myślą o bezpieczeństwie

Prawo budowlane wymaga, by obiekt projektować i budować tak, aby zapewnić m.in. bezpieczeństwo pożarowe oraz warunki bezpieczeństwa i higieny pracy. To odniesienie przy decyzjach o drogach i wyjściach ewakuacyjnych w projekcie i eksploatacji. Zbyt „wygodne” rozwiązanie, które pogarsza ewakuację, nie przejdzie kontroli (ustawa – Prawo budowlane, tekst jednolity Dz.U. 2017 poz. 1332).

Praktycznie: co sprawdzić i kiedy działać

• Policz dojścia na rzutach. Zaznacz oś drogi ewakuacyjnej i mierz do pierwszych drzwi przedsionka, jeśli występuje.
• Sprawdź kierunek otwierania drzwi w pomieszczeniach z jednoczesnym pobytem ponad 50 osób oraz w pomieszczeniach dla ponad 6 osób o ograniczonej zdolności poruszania się — drzwi muszą otwierać się na zewnątrz.
• Zweryfikuj, czy wyjścia z pomieszczeń zagrożonych wybuchem prowadzą przez przedsionek przeciwpożarowy.
• Jeśli masz drzwi rozsuwane na drodze ewakuacyjnej, potwierdź ręczne odblokowanie, brak możliwości blokowania oraz integrację z systemem wykrywania dymu, która utrzymuje drzwi w pozycji otwartej również przy awarii.
• Przy bramach lub ścianach przesuwnych zapewnij drzwi otwierane ręcznie lub sąsiednie, wyraźnie oznakowane przejścia ewakuacyjne.

Co łatwo pominąć

• Jak mierzyć dojście ewakuacyjne. Przepisy nakazują liczyć wzdłuż osi drogi, a nie „po skosie”. Jeśli dojście kończy się przedsionkiem, liczymy tylko do pierwszych drzwi przedsionka. Błędny pomiar może zostać ujawniony przy kontroli.
• Warunki dla drzwi przesuwnych. Same drzwi automatyczne nie wystarczą. Muszą dać się otworzyć ręcznie, nie mogą być blokowane, a sygnał z systemu wykrywania dymu ma je utrzymywać otwarte. Brak integracji z systemem to częsty błąd.
• Kto będzie w środku i w jakiej liczbie. Kierunek otwierania drzwi zależy od funkcji pomieszczenia i liczby osób. Dla powyższych progów drzwi do wewnątrz to powód do zakwestionowania układu.
• Przedsionek przeciwpożarowy przy zagrożeniu wybuchem. Wyjście przez przedsionek to wymóg. Zmiana procesu lub składowania może spowodować, że pomieszczenie stanie się zagrożone wybuchem — wtedy układ wyjść trzeba dostosować.

Najczęstsze błędy i jak ich uniknąć

• Zablokowane lub nieoznakowane przejścia w bramach/ścianach przesuwnych. Zapewnij drzwi otwierane ręcznie lub sąsiednie drzwi ewakuacyjne wraz z czytelnym oznakowaniem.
• Drzwi rozsuwane bez trybu ewakuacyjnego. Sprawdź dokumentację i testy: ręczne otwarcie, brak możliwości blokowania, automatyczne pozostanie otwartych po sygnale dymu oraz działanie przy awarii.
• Zmieniona funkcja pomieszczenia bez weryfikacji ewakuacji. Każda zmiana liczby osób lub profilu ryzyka wymaga przeglądu kierunku otwierania drzwi i układu wyjść.

FAQ

Jak mierzyć długość drogi ewakuacyjnej w budynku?

Długość dojścia ewakuacyjnego mierzy się wzdłuż osi drogi ewakuacyjnej, od wyjścia z pomieszczenia do wyjścia do innej strefy pożarowej lub na zewnątrz. Jeśli dojście kończy się przedsionkiem przeciwpożarowym, mierzymy do pierwszych drzwi tego przedsionka. To wpływa na ocenę poprawności układu ewakuacji w dokumentacji i w praktyce.

Czy drzwi przesuwne mogą być wyjściem ewakuacyjnym?

Mogą, jeśli nie służą wyłącznie do ewakuacji, dają się otworzyć automatycznie i ręcznie bez możliwości blokady oraz samoczynnie rozsuwają się i pozostają otwarte po sygnale z systemu wykrywania dymu, także przy awarii. Drzwi pozbawione tych funkcji nie spełniają wymagań i mogą zostać zakwestionowane.

Kiedy drzwi ewakuacyjne muszą otwierać się na zewnątrz?

M.in. gdy pomieszczenie jest zagrożone wybuchem, może się do niego przedostać mieszanina wybuchowa lub substancje utrudniające ewakuację, przewiduje się jednoczesny pobyt ponad 50 osób albo pomieszczenie jest przeznaczone dla ponad 6 osób o ograniczonej zdolności poruszania się. W takich przypadkach kierunek otwierania do wewnątrz jest niedopuszczalny.

Co z ewakuacją przez bramy lub ściany przesuwne?

Na drogach ewakuacyjnych w bramach i ścianach przesuwnych muszą być drzwi otwierane ręcznie lub w bezpośrednim sąsiedztwie umieszczone i wyraźnie oznakowane drzwi przeznaczone do ewakuacji. Brak takiego przejścia to częsty powód negatywnych uwag przy kontroli.

Na koniec: zrób przegląd trasy ucieczki w Twoim budynku

Przejdź fizycznie każdą drogę ewakuacyjną, zmierz dojścia zgodnie z zasadą „wzdłuż osi”, sprawdź kierunek otwierania drzwi w pomieszczeniach o podwyższonym ryzyku lub dużej liczbie osób, zweryfikuj funkcje drzwi przesuwnych oraz obecność awaryjnych przejść przy bramach i ścianach przesuwnych. W razie wątpliwości skonsultuj rozwiązania z projektantem lub specjalistą BHP. Powyższe zasady wynikają z przepisów o drogach ewakuacyjnych oraz z obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników obiektu (Prawo budowlane i Warunki techniczne).